Μ. Αλέξανδρος

[[δαμ-ων]]

( 4ο Μέρος )

Το οικουμενικό όραμα και έργο του Μ. Αλέξανδρου

Τη μεγάλη ιστορική αποστολή του, όπως την είχε οριστικά αποκρυσταλλώσει στο μυαλό του, την διακήρυξε το 324 π.Χ.. το ίδιο έτος που αξίωσε από τις πόλεις της Ελλάδας να το ονομάσουν θεό. Οραματίστηκε την ύψιστη ιδέα, όλοι οι άνθρωποι, σε όποια χώρα κι αν γεννήθηκαν, σ’ όποιαν φυλή κι αν ανήκαν, όποια γλώσσα κι αν μιλούσαν, έπρεπε να θεωρούνται ισότιμα μέλη του ανθρώπινου γένους.
Είχε σχεδιάσει μεταγωγές ανθρώπων από την Ασία στην Ευρώπη κι αντίθετα, γιατί όπως αναφέρει ο Διόδωρος αποσκοπούσε: « όπως τας μεγίστας ηπείρους ταις επιγαμίαις και ταις οικειώσεσιν ειν κοινήν ομόνοιαν και συγγενικήν φιλίαν καταστήση ».
Ήταν ο μέγιστος στην ιστορία του κόσμου ιδρυτής- “κτίστης” πόλεων και ο Πλούταρχος αναφέρει ότι ίδρυσε παραπάνω από 70 πόλεις.
Εδώ πρέπει να παραβάλουμε την αλεξανδρινή εκστρατεία με τις άλλες, που αναφέρει η ιστορία, όπως τη Ρωμαϊκή, τις ευρωπαϊκές και στην εποχή μας την Αμερικάνικη, που είναι συγκαλυμμένη και ύπουλη, οι οποίες εξαντλούν όλες τις μεθόδους βίας, γιατί είναι καθαρά οικονομικές και στηρίζονται στο δόλο και την προπαγάνδα, προκειμένου να εξουθενώσουν και να αλλοτριώσουν τα έθνη για να επιβάλλουν την απάνθρωπη δογματική τυραννία τους.
Ήταν πολύ αποφασιστικός σε κάθε του ενέργεια, εφαρμόζοντας στην πράξη το πολύ σοφό: « μην αναβάλλεις για αύριο αυτό που μπορείς να κάνεις σήμερα ». Ο Αλέξανδρος λοιπόν και οι σαρισσοφόροι του άνοιγαν το δρόμο στην ελληνικότητα και προστάτευαν τα ζωντανά πρότυπα της παιδείας, όσο και τα διψασμένα για μάθηση έθνη. Μεγάλες προσωπικότητες είχαν ακολουθήσει τον βασιλιά, βοηθώντας τον στο υψηλό του έργο. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονταν ο ζωγράφος Απελής, ο γλύπτης Λύσιππος, ο αρχιτέκτονας Δεινοκράτης, οι φιλόσοφοι Αναξιμένης και Ονεσίκριτος, ο πολιτικός και συγχρόνως ιστορικός Καλλισθένης, οι ποιητές Άγης, Χοίριλος και Αισχίων, οι ηθοποιοί Λύκων, Τιμόθεος και Εύιος, οι γιατροί Φίλιππος, Γλαυκίας, Κριτόβουλος και Δράκων, ενώ τον συντρόφευαν οι θαυμάσιοι στρατιωτικοί Περδίκας, Παρμενίων, πτολεμαίος, Ηφαιστείων, Σέλευκος, Λεονάτος, Κρατερός, Κλείταρχος, Κλείτος, Φιλώτας, Πευκέστας, Λυσίμαχος, Ευμένης, Νέαρχος.
Τον σεβασμό και την εκτίμηση των εθνών, απαραίτητες προϋποθέσεις για την εκπαίδευση, δεν τα απαιτούσε, ούτε τα’ αποσπούσε με τη βία, αλλά τα κέρδιζε με το πνεύμα και την αλήθεια.
Πρώτος ο Αλέξανδρος δείχνει το σεβασμό του στα έθνη, στους εθνικούς πολιτισμούς και τα ιδεώδη, στις παραδόσεις και στους εθνικούς ηγέτες των χωρών που καταλάμβανε είτε ήσαν πολιτικοί, είτε θρησκευτικοί, είτε στρατιωτικοί. Όλα αυτά τα θεωρεί εξαίρετη πρώτη ύλη, με την οποία θα σμίξει την ελληνικότητα προκειμένου να δημιουργηθούν οι νέοι πολιτισμοί. Δηλαδή ο Αλέξανδρος δεν ξεριζώνει, αλλά μπολιάζει με ελληνισμό, που είναι ταυτόσημος με τον ανθρωπισμό.
Οι διασταυρώσεις των μεγάλων πνευματικών κόσμων, του ελληνικού από τη μια μεριά, και του περσικού, του ινδικού και του κινέζικου από την άλλη, άφησαν ίχνη, που η κοσμοϊστορική τους σημασία ερευνάται ως τα σήμερα. Ανασκαφές που έγιναν στις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα μας αποκάλυψαν στα βάθη της Ασίας, στις κεντρικές περιοχές τηε, γλυπτικά μνημεία ελληνοβουδιστικής τέχνης. Και κάτοικοι πολλών ασιατικών περιοχών, ιδιαίτερα του Πακιστάν, πιστεύουν μάλιστα, και η πίστη τους αυτή δεν είναι διόλου αδικαιολόγητη, ότι μπορεί και να κατάγονται από άνδρες που πολέμησαν μαζί με τον Αλέξανδρο. Ακόμα και σήμερα στις κορυφογραμμές του Αφγανιστάν και του Πακιστάν ζουν οι Καλλάς, πιστοί μετά από 2000 χρόνια στο Δωδεκάθεο, που υπερηφανεύονται πως κατάγονται από τους Μακεδόνες. Η μεγαλύτερη επαρχία της Κίνας, εξάλλου, ονομάζεται Γιουνάν ( Ιωνία ), φέροντας έτσι το όνομα με το οποίο οι Ασιάτες αποκαλούν τους Έλληνες.
Τα θρησκεύματα των εθνών και οι θεοί τους θα τύχουν των θυσιών του Αλέξανδρου, που όλους τους θεούς τους θεωρεί “οικείους”. Με μεγάλο ενδιαφέρον παρακολουθούσε και τη διδασκαλία των Βραχμάνων γυμνοσοφιστών, γιατί πίστευε ότι η Αλήθεια είναι διάσπαρτη σ’ όλα τα φιλοσοφικά και θρησκευτικά συστήματα.
Οι Πέρσες μάγοι και οι Ινδοί ρίσι, μαγεμένοι από τη αίγλη του ηγεμόνα, τον ακολουθούσαν μόνιμα στις εκστρατείες του και μαζί με τους Έλληνες φιλόσοφους αναζητούσαν να βρουν τα κοινά σημεία των αντιλήψεών τους, προκειμένου να φτάσουν όλοι μαζί στη μια και μοναδική Αλήθεια.
Εξάλλου μεγάλη σημασία έδωσε στη διαφώτιση κι εξάλειψη κάθε δογματισμού. Τα σκοταδιστικά εξουσιαστικά δόγματα πολεμήθηκαν και οι φορείς τους τιμωρήθηκαν. Ο λόγος και τα επιχειρήματα φώτισαν και σκόρπισαν τα σκοτάδια ενώ το σπαθί του ηγεμόνα κατέλυσε τους “Γόρδιους δεσμό.
Διδασκαλία μεγάλης σημασίας αποτελεί το γεγονός της κοπής του Γόρδιου δεσμού. Για τους Έλληνες θα ‘πρεπε οι ιδέες, ακόμα και οι θεοί, να ήσαν κατανοητοί και να μπορούν να περάσουν από το φίλτρο του μυαλού τους. Τα δόγματα και οι σκοτεινές δοξασίες είναι απαράδεκτα για τους λάτρες του φωτός και της αλήθειας.
Οι οικουμενικές αντιλήψεις του Αλέξανδρου, η δίκαιη μεταχείριση όλων, η φιλαλήθεια και η σωφροσύνη του, ο σεβασμός του προς όλους καθώς και η ανεξιθρησκεία του, η ανιδιοτέλεια και ο αυτοέλεγχός του, τον έκαναν τόσο αγαπητό, ώστε στο τέλος οι λαοί, που κατέκτησε με το πνεύμα, τον θεοποίησαν. Όμως κι αυτός, προκειμένου ν’ απομακρύνει τα ψυχικά και ψυχολογικά πλέγματα νικητών και νικημένων, αλλά και για να ενισχύσει το οικουμενικό ηθικό φρόνημα, εξοικειώθηκε όσο μπορούσε με τα ήθη και τα έθιμα των λαών που κατέκτησε, συνιστώντας και στους υπόλοιπους να πράξουν τα ίδια.
Έτσι υιοθέτησε πολλούς εξωτερικούς τύπους των Ασιατών, όπως ενδυμασία, σίτιση, προσκύνηση κ.λ.π., πράγμα που ενόχλησε μερικούς σωβινιστές στρατηγούς αλά και μετέπειτα ιστορικούς. Όμως αυτή η υιοθεσία απέβλεπε στη συγχώνευση των λαών, γιατί σκοπός του δεν ήταν η συμφιλίωση μόνο των λαών με εγκαθίδρυση συνεχούς ειρήνης, αλλά η συγχώνευση των λαών διαμέσου της ανάμειξης του αίματός των. Σχεδόν τέσσερεις αιώνες πριν περπατήσει σ’ ένα μικρό μέρος των κατακτήσεων του Αλέξανδρου, ο ακόμα μεγαλύτερος οικουμενιστής Ιησούς προέβαλε το : « Ουκ ένι Έλλην και Ιουδαίος, βάρβαρος, Σκύθης, δούλος, ελεύθερος…»
Έτσι προχώρησε στο εκφραστικότερο παράδειγμα των υπερεθνικών και πανανθρώπινων ιδεών του, που είναι το γεγονός των ομαδικών γάμων ελλήνων αξιωματικών με Περσίδες, Ινδές και Αιγύπτιες, καθώς και του γάμου του με την κόρη του Δαρείου Ρωξάνη. Από τους γάμους αυτούς γεννήθηκαν οι επίγονοι, που προώθησαν το έργο του στους ελληνιστικούς χρόνους.
Αναφέρεται ότι διάλεξε τριάντα χιλιάδες αγόρια της Ασίας και πρόσταξε να μάθουν «γράμματα ελληνικά» και ν’ ασκηθούν στα «μακεδονικά όπλα». Με τον τρόπο αυτό έδινε ιδεολογική επικύρωση στην οικουμενικότητα κι ένωσε τα έθνη, τα οποία απαλλαγμένα από τα πάθη, τα μίση και τους αθέμιτους ανταγωνισμούς, επιδόθηκαν στη δημιουργία και το κοινωνικό έργο. Πίστευε ότι όλοι οι άνθρωποι είμαστε παιδιά του ίδιου ουράνιου πατέρα, χωρίς να τον ενδιαφέρει πώς τον ονόμαζαν οι διάφοροι λαοί, είτε τον ονομάζουν Δία, είτε Μίθρα, είτε Άμμωνα Ρα, είτε Αχούρα Μάσδα, και το βασικό του όραμα ήταν η αδελφοποίηση των λαών. Έτσι έχουμε σ’ ένα σύντομο χρονικό διάστημα, περίπου δεκατριών χρόνων, αφ’ ότου βασίλεψε στη Μακεδονία το 336 π.Χ., μέχρι το θάνατό του, το 323 π.Χ., ένα τόσο μεγάλο έργο, που συνέχισαν φυσικά οι διάδοχοί του, δημιουργώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο της Ελληνιστική εποχή.
Παρατηρείται έξαρση σ’ όλους τους τομείς: στην οικοδομική, την οδοποιία, τη φιλοσοφία, τις τέχνες, τις επιστήμες, τη διοίκηση. Οι αλεξανδρινές σχολές επιτέλεσαν εξεπέραστους πνευματικούς άθλους και ίσως τα επιστημονικά επιτεύγματα του Ευκλείδη, του Ερατοσθένη, του Εύδημου, του Απολλώνιου κ.α. ποτέ να μην επιτυγχάνονταν χωρίς τον Αλέξανδρο και τους διαδόχους του.
Εδώ αισθάνομαι την ανάγκη να κάνω μια παρένθεση:
Μερικά δήθεν “ανοιχτά μυαλά” που κάνουν ότι δεν κατέχονται από σοβινιστικές τάσεις, και δυστυχώς κι ορισμένοι νέοι μας, που έχουν γνώμη για όλα τα θέματα, χωρίς όμως να έχουν διαβάσει ούτε ένα ιστορικό βιβλίο, χαρακτηρίζουν τον Αλέξανδρο «σφαγέα των λαών» και τον ταυτίζουν με τον Χίτλερ. Αυτοί οι « Έλληνες κατά το γένος μόνον, αλλά αλλόφυλοι κατά την παιδείαν», όπως λέει ο Πλούταρχος, ας μελετήσουν την ιστορία αντικειμενικά κι ας μας υποδείξουν ποιο Άουσβιτς έκανε ο Αλέξανδρος, ποια γενοκτονία επιτέλεσε, ποια νέα καθαρή κατά το αίμα θέλησε να δημιουργήσει, πόσα εκατομμύρια αμάχων σκοτώθηκαν ή πέθαναν από κακουχίες και πείνα. Οι Μακεδονικές φάλαγγες μόνο στο πεδίο των μαχών, στο Γρανικό, την Ισσό, τα Γαυγάμηλα, άφησαν πίσω τους ερείπια και αίμα. Σ’ ολόκληρη την υπόλοιπη αχανή αυτοκρατορία οι μακεδονικές σάρισσες έκτισαν πόλεις, θέατρα, στάδια, γυμνάσια, βωμούς και ναούς. Η αρχαία Βακτριανή, το σημερινό Αφγανιστάν, είναι κατάσπαρτη, όπως ήδη αναφέραμε, από ελληνιστικά μνημεία. Η πρωτεύουσά τους Καμπούλ δεν είναι άλλη από την αρχαία Νίκαια. Η σημερινή πόλη Τζαλαμπούρ στο Κασμίρ είναι η αρχαία Βουκεφάλεια. Η πρωτεύουσα Αμμάν της Ιορδανίας είναι η αρχαία Φιλαδέλφεια, ενώ η Βαγδάτη στο Ιράκ είναι η Σελεύκεια. Ίσως γνωρίζετε τις περιοδείες του Ιησού στη Δεκάπολη της Παλαιστίνης. Γνωρίζετε όμως ότι αυτή η Δεκάπολη ήταν ένας συνασπισμός από δέκα μεγάλες ελληνικές πόλεις που έκτισαν οι Μακεδόνες στη γη της Ιουδαίας; Ανέφερα ενδεικτικά μερικές πόλεις. Πόσες πόλεις έκτισαν οι Γερμανικές μεραρχίες;
Και επιτέλους όταν άλλοι λαοί τιμούν και υπερηφανεύονται για τον Αττίλα τους, εμείς δεν πρέπει να τιμήσουμε τον πρώτο άνδρα στην παγκόσμια ιστορία με οικουμενικό όραμα;

(…Συνεχίζεται…)