Πέμπτη 9 Ιουλίου 2009

“Βίοι αντιπαράλληλοι”: Τα ζευγάρια Αβραάμ και Σάρρα - Οδυσσέας και Πηνελόπη



[[ δαμ-ων ]], ( 6ο Μέρος )

Η απόγνωση της άμοιρης Πηνελόπης δίνεται από τον μεγάλο ποιητή στην επόμενη ραψωδία:
[[ …………………………..H συνετή γυναίκα
ήταν ωστόσο άγρυπνη κι έκλαιγε στο κρεβάτι.
Κι αφού με θρήνους χόρτασε η έξοχη γυναίκα,
στην Άρτεμη ευχήθηκε πιο πρώτα απ’ όλους έτσι:
« Άρτεμη, σεβαστή θεά, του Δία θυγατέρα,
να έριχνες μια σαγιτιά, να ’παιρνες τη ζωή μου,
ή θύελλα να μ’ άρπαζε, να μ’ έπαιρνε αμέσως,
μέσα από δρόμους ισκιερούς να μ’ έριχνε στο στόμα
του Ωκεανού με τα νερά που όλο κυκλοφέρνουν,
όπως άρπαξαν κάποτε τις Πανδαρίδες κόρες.
Τους γονιούς τους σκοτώνοντας πεντάρφανες στο σπίτι
οι θεοί τις κατάντησαν• μα τότε η Αφροδίτη
τις μεγάλωσε με τυρί, γλυκό κρασί και μέλι•
τους χάρισε και ομορφιά και γνώση πάνω απ’ όλες
η Ήρα• και η Άρτεμη κορμί κυπαρισσένιο•
κι η Αθηνά τους έμαθε την ξακουστή την τέχνη.
Η Αφροδίτη βάδιζε στον Όλυμπο να πάει
το γάμο τους τον ώριμο εκεί να κανονίσει
στου κεραυνόχαρου Δία, που όλα τα γνωρίζει,
τύχη καλή, τύχη κακή για όλους τους ανθρώπους•
τότε τις κόρες άρπαξαν οι Άρπυιες και τις πήγαν
στις Ερινύες τις φριχτές, δούλες εκεί να είναι.
Έτσι κι εμένα ας άρπαζαν οι κάτοικοι του Ολύμπου,
ας μου ΄ριχνε η Άρτεμη βέλος να με σκοτώσει,
με τ’ όραμα του άντρα μου κάτω στη γη να φτάσω,
να μη γλυκάνω την ψυχή κατώτερου ανθρώπου…» ]] ( “Οδύσσεια”, ραψ. Υ’ 57-82)
Η Πηνελόπη προτιμούσε να τη διαπεράσει με τις σαϊτες της, που ποτέ δε ξεστόχευαν, η παρθενοθεά των δασών, η Άρτεμη, παρά ν’ αναγκαστεί, όπως η συνήθεια του τόπου το ’θελε, να πάρει άλλον άντρα. Δεν αποζητούσε άλλον σύντροφο στην κλίνη της, αν κι ο άντρας της, πριν φύγει για την Τροία, της είχε πει άλλον να διαλέξει άντρα, αν έβλεπε πως δεν πήρε του γυρισμού τη ρότα.
Αναρωτιόμαστε, φίλε αναγνώστη, αν η υπέροχη Πηνελόπη, όπως μας παρουσιάζεται στο έπος, μπορεί να συγκριθεί με τη Σάρρα, όπως η Π. Διαθήκη την παρουσιάζει. Η Σάρρα δεν πρόβαλε καμιά αντίσταση, όταν ο Αβραάμ την έσπρωξε στην αγκαλιά του Φαραώ και μετά στου Αβιμέχελ. Δεν προσευχήθηκε στο Θεό τους, όπως μας τον περιγράφουν στην Π. Διαθήκη, για να στείλει άγγελο με πύρινη ρομφαία να της κόψει της ζωής το νήμα, παρά να πέσει σε κλίνη ανεπιθύμητη και να γευτεί τον έρωτα άντρα, που δεν αγαπούσε.
Η συνέχεια είναι ευχάριστη. Τέλειωσαν τα βάσανα του βασιλικού ζευγαριού. Ο Οδυσσέας, αφού σκότωσε τους θρασείς μνηστήρες, που έτρωγαν το βιός του, αποκατέστησε την τάξη στο παλάτι και γεύτηκε τις χαρές του γυρισμού. Πάλι έσμιξε με το ταίρι του, βρήκε τον γιο του, που στην κούνια βρέφος άφησε, να είναι γενιοφόρος άντρας. Είναι συγκινητική η στιγμή της αναγνώρισης του Οδυσσέα, που παρουσιάστηκε σαν ξένος, από την Πηνελόπη. Αν και η πιστή τους βάγια Ευρύκλεια της είπε τα ευχάριστα νέα, πως γύρισε ο άντρας της και τους μνηστήρες σκότωσε, απαλλάσσοντας το παλάτι, εκείνη σημαδεμένη από του χωρισμού τα βάσανα, δυσπιστούσε. Έτσι αναγκάστηκε ο άντρας να δώσει δείγματα, αποδεικνύοντας πως δεν την πλάνευε. Της περιέγραψε την κλίνη, όπου χαίρονταν τον έρωτά τους ή ξεκούραζαν τα μέλη τους από δουλειά κοπιαστική.
Από τον Όμηρο ας διαβάσουμε το αντάμωμα:
[[ Έτσι είπε• της λύθηκαν τα γόνατα, η ψυχή της,
σαν άκουσε τ’ αλάθευτα σημάδια του Οδυσσέα•
δάκρυσε κι έτρεξε μεμιάς και άπλωσε τα χέρια
στου Οδυσσέα το λαιμό, τον φίλησε και είπε:
« Μη μου κακιώνεις, άντρα μου• απ’ όλους τους ανθρώπους
είσαι ο πιο στοχαστικός• μας έχουν δώσει πίκρες
θεοί που δεν μας άφησαν πάντα μαζί να ζούμε,
τα νιάτα να χαιρόμαστε, στα γερατιά να μπούμε.
Όμως μη μου οργίζεσαι, μη μου κρατάς κακία,
που αγάπη δε σου έδειξα, μόλις σε πρωτοείδα.
Μέσα στα στήθη μου η ψυχή είχε μεγάλο φόβο,
μην έρθει κάποτε θνητός εδώ και με γελάσει•
γιατί πολλοί σοφίζονται κέρδη κακά να έχουν…»
Έτσι είπε• κι αυτός πιο πολύ πόθησε να θρηνήσει•
Κι έκλαιγε την πιστή, καλή γυναίκα του κρατώντας…
Εκείνοι τέτοια έλεγαν ο ένας προς τον άλλο.
Ετοίμαζαν την κλίνη του βάγια και Ευρυνόμη
κάτω απ’ των δαδιών το φως με μαλακά στρωσίδια•
όταν την κλίνη έστρωσαν με προθυμιά μεγάλη,
γύρισε η γερόντισσα να κοιμηθεί στο σπίτι
κι η Ευρυνόμη έχοντας δαδιά στα δυο της χέρια
τραβούσε μπρος και πήγαιναν εκείνοι προς την κλίνη•
κι αφού τους πήγε, γύρισε κι αυτή στην κάμαρά της.
Στην παλιά κλίνη έφτασαν εκείνοι με λαχτάρα…
Αφού ευχαριστήθηκαν την ποθητή αγάπη
με διηγήσεις χαίρονταν μιλώντας μεταξύ τους•
έλεγε όσα τράβηξε η έξοχη γυναίκα,
τη σιχαμερή συντροφιά να βλέπει των μνηστήρων,
που απ’ αφορμή της έσφαζαν πολλά αρνιά και βόδια
κι έβγαζαν αλογάριαστο κρασί απ’ τα πιθάρια•
κι είπε ο αρχοντογέννητος ο Οδυσσέας όλα,
πόσες πίκρες προκάλεσε και πόσες πίκρες πήρε•…» ( “Οδύσσεια”, ραψ. Ψ’ 205-217, 231-232,
288- 307)
Μέσα από την Ομηρική διήγηση προκύπτει ότι οι σχέσεις των ανδρών με τις γυναίκες τους ήσαν σε πολύ ανώτερο επίπεδο απ’ αυτό των Εβραίων της Π. Διαθήκης. Δεν υποστηρίζουμε πως αυτό συνέβαινε σε όλους. Ο άλλος ήρωας, ο Αγαμέμνονας γνώρισε τον θάνατο στην επιστροφή από την γυναίκα του Κλυταιμήστρα, που ποτέ δε του συγχώρεσε τον θάνατο, όπως νόμιζε, της Ιφιγένειας. Όσο ο άντρας της έλειπε, δεν τίμησε τον γάμο, αλλά άλλον σύντροφο έβαλε στην κλίνη της, που τον είχε και συνεργό στο φόνο. Αυτό το φονικό αναφέρει ο Όμηρος στην τελευταία ραψωδία, κάνοντας σύγκριση των δύο γυναικών, της Πηνελόπης και της Κλυταιμήστρας. Λέει, πως όταν οι ψυχές των μνηστήρων έφτασαν στα μαύρα σπήλαια του Κάτω Κόσμου, συνάντησαν τις ψυχές όσων ήταν γνωστοί από τον πόλεμο στο Ίλιο κι ήσαν σκοτωμένοι. Κι όταν είπαν τον τρόπο που βρήκε ο χάροντας να πάρει τις ψυχές τους, οπλίζοντας το χέρι του Οδυσσέα με το τόξο και τις θανατερές σαϊτες, δεν βάσταξε και έκανε τη σύγκριση, μακαρίζοντας τον ρήγα από την Ιθάκη για τη συνετή γυναίκα, που είχε ταίρι. Να, πως ο τυφλός ποιητής χρησιμοποίησε τους στίχους:
[[ Μίλησε τότε η ψυχή του γιου του Ατρέα κι είπε:
« Καλότυχε, Λαέρτη γιε, πολύσοφε Οδυσσέα,
γυναίκα συ απόκτησες μ’ ασύγκριτες τις χάρες.
Πόσο άψογη στη σκέψη της ήταν η Πηνελόπη,
η κόρη του Ικάριου! Δεν ξέχασε ποτέ της
τον άντρα της! Η δόξα της αρετής της θα μείνει•
και θα της κάμουν οι θεοί πανέμορφο τραγούδι,
πάνω στη γη να τραγουδούν όλοι την Πηνελόπη.
Της κόρης του Τυνδάρεου δεν έμοιασε τα έργα,
που σκότωσε τον άντρα της, και μισητό τραγούδι
γι’ αυτή θα βγει σ’ όλη τη γη κι όνομα στις γυναίκες
κακό θα μείνει, κι αν πολλές την καλοσύνη έχουν. » ]] ( “Οδύσσεια”, ραψ. Ω’ 191-202)
Αυτό τον ύμνο, που οφείλουμε όλοι να πούμε προς το σύμβολο της αφοσίωσης και της συζυγικής πίστης, στη ρήγισσα Πηνελόπη, αρνείται η εκκλησία. Απεναντίας, μας εύχεται να μοιάσει η γυναίκα μας στη Σάρρα, που, όπως είδαμε, δεν μπορεί σε τίποτε να συγκριθεί με την Ελληνίδα βασίλισσα.

Πιστεύω, φίλοι μου, πως καταλάβατε από τι παρακινήθηκα να πάρω μελάνι και χαρτί και να γράψω αυτά τα λόγια. Κάποτε θα πρέπει να πούμε τα πράγματα με το αληθινό τους όνομα, κι αυτό θα κάνουμε στη συνέχεια, και με τους άλλους “προπάτορές” μας και τις γυναίκες τους…Αν είσαστε περίεργοι, ή κι εραστές της αλήθειας, υπάρχει και συνέχεια… με τη θρησκευτικότητα του ζευγαριού Αβραάμ- Σάρρας και τα κατορθώματα των άλλων προπάτόρων μας…

(…Συνεχίζεται…)

Δεν υπάρχουν σχόλια: