«Τα Βάγια Κέντρον Επαναστατών»

«Επειδή εν Θήβες υπήρχε ισχυρά τουρκική φρουρά, απεφασίσθη να κηρυχθεί η Επανάστασις εκτός των Θηβών, εις εν χωρίον. Η τιμή αυτή έλαχεν εις τα Βάγια, εις την πατρίδα του γενναίου οπλαρχηγού Μήτρου Μπινιάρη. Εκεί συνεκεντρώθησαν πολλοί επαναστάται από όλα τα χωριά υπό την αρχηγίαν των μεμυημένων εις την Εταιρείαν και των ζωηροτέρων και αξιωτέρων χωρικών. Οι βαγαίοι οπλαρχηγοί Μήτρος Μπινιάρης, Ιωάννης Πρωτόπαπας και Αθανάσιος Τζουνάρας μετά χαράς δέχονται τους επαναστάτας. Εκεί καταφτάνει ο παπάς της Παλαιοπαναγιάς, ο Παπαζαφίρης με αρκετούς ομόφρονάς του. Οι καπεταναίοι Μάμαλης και Κουτσούρης με πολλά παλληκάρια από το Ερημόκαστρο και το Κασκαβέλι, ο Γεώργιος Μαυροματαίος με πολλούς συμπατριώτες του από το Μαυρομάτι, οι καπετάνιοι Ιωάννης και Βασίλειος Κόλλιας με πολλά παλληκάρια από την Θίσβη, ο Φροσυνός, ο Γκολεμάτης και ο ανδρειώτερος των Θισβίων, ο Δρίτσουλας, ο μετέπειτα αγωνισθείς γενναιώτατα με τον Οδυσσέα Ανδρούτσο εις Γραβιά και ο Γ. Παιτινάρης με συγχωριανούς του από τα Παραπούγγια. Την νύκτα του Σαββάτου προς την Κυριακήν των Βαΐων (3 Απριλίου 1821) κατέφθασαν εις Βάγια, τόπον συγκεντρώσεως, όλοι οι επαναστάται, όπου θα ελάμβανον αποφάσεις διά την κήρυξιν της Επαναστάσεως και δράσιν. Οι Τούρκοι των Θηβών, αντιληφθέντες τας κινήσεις αυτάς των Γκραικών, πληροφορηθέντες και την κήρυξιν της επαναστάσεως εις την Πελοπόννησον και την επικράτησιν του Αθανασίου Διάκου στην Λειβαδιά εφοβήθησαν και απεφάσισαν προς εκφοβισμόν των ραγιάδων να φονεύσουν τον Τουρναβίτην, αλλ’ ούτος ειδοποιηθείς υπό φίλου του Τούρκου κατέφυγεν στα Βάγια, όπου έγινε δεκτός με ενθουσιασμόν από τους εκεί συγκεντρωμένους επαναστάτας. Εν τω μεταξύ έφθαναν τα χαρμόσυνα μηνύματα από την Λεβάδειαν από στόματος εις στόμα και από απεσταλμένους της Δημογεροντίας των Θηβών και των επαναστατών των Βαγίων, ότι ο οπλαρχηγός και αρματωλός Αθανάσιος Διάκος είχε καταλάβει το φρούριον της Λεβάδειας και ότι με τα όπλα των παραδοθέντων Τούρκων της Λεβαδείας είχον οπλισθεί οι επαναστάτες Λεβαδείς. Όταν επιβεβαιώθησαν αι πληροφορίαι ότι η σημαία του Αθανασίου Διάκου με την επιγραφήν «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ή ΘΑΝΑΤΟΣ» εκυμάτιζεν εις το φρούριον και εις το Διοικητήριον της Λεβαδείας εκεντρίσθη τόσον η φιλοτιμία των εν Βαγίοις συνηγμένων επαναστατών ώστε οι ανυπόμονοι εξ αυτών εζήτουν άμεσον δράσιν.» , (Π. Ι.Χατζής).

.........

 https://vagia-kasnesi.blogspot.com/

Ο Οπλαρχηγός Γιωργάκης Παγώνας

Ο Κωνσταντίνος Χρήστου από τις Πλαταιές σε βιβλίο του αναφέρεται και στον οπλαρχηγό Γιώργο Παγώνα: «Ο Γεώργιος ή Γιωργάκης Παγώνας, στην Εκατονταρχία του οποίου κατατάχτηκε ο Ιωάννης Γεωργίου από το Καπαρέλι, δρούσε στην Τοπόλια σαν οπλαρχηγός. Το επώνυμό του δεν το γνωρίζουμε». Στον Γιωργάκη Παγώνα αναφέρεται επίσης σε βιβλίο του και ο Γεώργιος Μίχας. Συγκεκριμένα γράφει: «Λεγόταν Παγώνας από το όνομα της μάνας του, ήταν Αρβανίτης και καταγόταν από τα Βάγια των Θηβών, κατά μαρτυρία του δισεγγόνου του, Γιώργου Παγώνα». Ο Γιωργάκης Παγώνας, γράφει ο Γιώργης Λουκάς-Φανόπουλος, «δεν φέρεται στα μητρώα των Αγωνιστών, ούτε υπάρχει φάκελός του με αίτηση και πιστοποιητικά των εκδουλεύσεών του. Γι’ αυτό και δεν γνωρίζουμε τη βαθμολογική του κατάταξη αμέσως μετά το τέλος του αγώνα. Αλλά όποια κι’ αν ήταν αυτή, μετά τη συνταξιοδότησή του φαίνεται ότι έμεινε ικανοποιημένος και γι’ αυτό ίσως δεν κατέφυγε στην επί του Αγώνος Εξεταστική Επιτροπή.». Ωστόσο πρόκειται περί ενός από τους σημαντικούς τοπικούς στρατιωτικούς αρχηγούς της Βοιωτίας. Ο Γ. Τσεβάς τον φέρνει από τις πρώτες μέρες κιόλας της Επανάστασης να μάχεται επικεφαλής στρατιωτών για την απελευθέρωση της Θήβας. Για την αμέσως όμως επόμενη δράση του δεν τον αναφέρει, απ’ όσα έχουμε υπ’ όψη μας, καμμία πηγή. Κάνουν όμως μνεία γι’ αυτόν πολλοί αγωνιστές στις αιτήσεις και στα πιστοποιητικά των εκδουλεύσεών τους, που υπέβαλαν τότε στην Εξεταστική Επιτροπή. "Όμως η στρατιωτική παρουσία του στη Βοιωτία δεν έπαψε, όπως ξεκάθαρα φαίνεται από τις 10 επιστολές που έστειλε ο Οδυσσέας Αντρούτσος από τις 20 Ιουλίου 1821 ως τις 5 Φεβρουαρίου 1825, να ’ναι σημαντική».

.............

Aπό το βιβλίο: Γιώργος Ε. Αντωνίου, "ΒΑΓΙΑ-ΚΑΣΝΕΣΙ (Βοιωτίας): Διαδρομή στο χώρο και το χρόνο", Αθήνα: A.D.M. Press, 2016. Ιστοσελίδα του βιβλίου: https://vagia-kasnesi.blogspot.com/